Abdominal (Açık) Histerektomi: Açık Rahim Alınması Ameliyatı 

Rahim alınması ameliyatı, yani histerektomi, birçok kişi için uzun süredir devam eden ağrı, kanama ya da kanser riski nedeniyle gündeme gelen önemli bir tıbbi karardır. Histerektomi için farklı cerrahi yöntemler bulunur; bunlardan biri de abdominal (açık) histerektomi olarak bilinen, rahmin karın alt bölgesine yapılan bir kesiyle çıkarıldığı klasik yöntemdir.

Kapalı (laparoskopik ya da robotik) tekniklerin yaygınlaşmasına rağmen, abdominal histerektomi hâlâ belirli hastalık gruplarında güvenilirliği nedeniyle tercih edilmeye devam eder. Özellikle rahmin çok büyüdüğü, yaygın yapışıklıkların bulunduğu veya kanser şüphesinin olduğu durumlarda açık cerrahi hâlen altın standart kabul edilir.

Bu yazıda abdominal histerektominin ne olduğu, kimlere uygulandığı, ameliyat öncesi hazırlık, ameliyatın adımları, sonrası bakım, iyileşme süreci, riskler ve en çok sorulan sorular hakkında detaylı bir rehber bulacaksınız.

Abdominal Histerektomi Nedir?

Abdominal histerektomi, rahmin karın alt bölgesine yapılan tek ve daha geniş bir kesiyle çıkarıldığı açık cerrahi yöntemdir. Karına yapılan bu kesiden doğrudan çalışma alanına ulaşarak rahim çıkarılır. Bu kesi iki şekilde olabilir:

- Yatay kesi (bikini bölgesi kesisi)

- Dikey kesi (göbek altından aşağı doğru)

Kesinin yönü ve uzunluğu, rahmin büyüklüğüne, hastalık şüphesine ve cerrahın tercihine göre değişir.

Ameliyat sırasında rahim, rahim ağzı, tüpler ve hastanın yaşına ve patolojisine göre yumurtalıklar da çıkarılabilir. Bu yüzden ameliyat adları bazen şu şekilde ifade edilir:

- Total abdominal histerektomi (TAH)

- Total abdominal histerektomi + salpingo-ooforektomi (yumurtalıkların da alınması)

Bu detaylar ameliyat öncesi görüşmede mutlaka netleştirilir.

Hangi Durumlarda Abdominal (Açık) Histerektomi Tercih Edilir?

Kapalı yöntemler uygun vakalarda daha hızlı iyileşme sağlasa da her hasta bu yöntemlere uygun değildir. Bazı tıbbi durumlarda abdominal yöntem daha güvenlidir. Genellikle şu durumlarda tercih edilir:

- Rahmin çok büyük olması

- Çok sayıda veya dev miyomların varlığı

- Rahim, rahim ağzı veya yumurtalık kanseri şüphesi

- Yaygın endometriozis ve pelvik yapışıklıklar

- Daha önce geçirilmiş çok sayıda karın ameliyatı

- Kapalı cerrahinin riskli olduğu vakalar

- Bazı acil durumlar (kontrol edilemeyen kanamalar gibi)

Abdominal histerektominin temel avantajı, cerraha daha geniş bir görüş alanı ve rahat çalışma imkânı sunmasıdır. Bu nedenle karmaşık vakalarda daha güvenli bulunur.

Ameliyat Öncesi Hazırlık: 

Ameliyat hazırlığı, hem güvenlik hem de iyileşme açısından büyük önem taşır. Öncesinde şu değerlendirmeler yapılır:

1. Ayrıntılı muayene ve tıbbi öykü

Mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar, önceki ameliyatlar, pıhtılaşma bozukluğu veya kronik hastalıklar değerlendirilir.

2. Görüntülemeler

Pelvik ultrason çoğu zaman yeterlidir. Gerek görülürse MR veya BT ile bölgedeki yapılar daha detaylı incelenebilir.

3. Kan tetkikleri

Kan değerleri, enfeksiyon bulguları, pıhtılaşma testleri ve gerekirse hormon veya tümör belirteçleri değerlendirilir.

4. Anestezi değerlendirmesi

Genel anesteziye engel bir durum olup olmadığı kontrol edilir.

5. İlaç düzenlemesi

Kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları gibi bazı ilaçların ameliyattan önce belirli sürelerde kesilmesi gerekebilir.

6. Yaşam tarzı önerileri

- Sigaranın bırakılması

- Hafif egzersiz

- Yeterli uyku

- Bağışıklığı destekleyen beslenme

Bu hazırlıklar ameliyatın daha güvenli ve iyileşmenin daha hızlı olmasını sağlar.

Abdominal Histerektomi Nasıl Yapılır?

Ameliyatın süreci genel hatlarıyla şu şekildedir:

1. Genel anestezi

Ameliyat çoğunlukla tamamen uyutularak yapılır.

2. Kesi yapılması

- Bikini bölgesinden yatay

- Ya da göbek altından dikey

kesi yapılır.

3. Rahmin çıkarılması

Karın katmanları açılarak rahme ulaşılır. Rahmi yerinde tutan bağlar ve damarlar kontrollü şekilde bağlanır. Ardından rahim, gerektiğinde tüpler ve yumurtalıklarla birlikte çıkarılır.

4. Vajinal güdüğün kapatılması

Rahmin çıkarıldığı alanda vajenin üst ucu kapatılarak dikilir.

5. Karın duvarının kapatılması

Kat kat kapatılır ve cilt dikiş veya stapler ile kapatılır.

Ameliyat genellikle 1,5–2 saat sürmekle birlikte, daha zorlu vakalarda süre uzayabilir.

Ameliyat Sonrası Hastanede İlk Günler

Abdominal histerektomi büyük bir cerrahidir. Ameliyat sonrası süreç genellikle şöyle ilerler:

- Hastanede kalış süresi 1–3 gün arasındadır.

- İlk saatlerde tansiyon, nabız ve solunum yakın takip edilir.

- Gerektiğinde idrar sondası ve dren kullanılabilir.

- Ağrı kesiciler damar yoluyla verilir.

- İlk 24 saat içinde kısa süreli oturma ve hafif yürüyüş teşvik edilir.

Erken hareket etmek kan pıhtısı riskini azaltır ve bağırsakların daha hızlı çalışmasına yardımcı olur.

Evde İyileşme Süreci: 6–8 Haftalık Bir Adaptasyon

Abdominal histerektomi sonrası tam iyileşme süresi ortalama 6–8 hafta olarak kabul edilir. Bu dönemde:

İlk 2 hafta:

- Daha fazla dinlenme gereklidir.

- Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınılmalıdır.

- Yavaş yürüyüşler yapılabilir.

- 2–3 kg’dan fazla ağırlık kaldırılmamalıdır.

3–6. hafta:

- Günlük aktivitelere daha rahat dönülebilir.

- Masabaşı işe dönüş çoğu kişide 3–6 hafta içinde mümkün olur.

- Ağır egzersiz ve tempolu sporlar uygun değildir.

Cinsel ilişki:

Vajinal dokuların tam iyileşmesi için 6 hafta ilişkiye ara verilmesi önerilir.

Yara bakımı:

Bölge temiz tutulmalı; kızarıklık, akıntı, kötü koku gibi bulgularda doktora başvurulmalıdır.

Sağlıklı beslenme, su tüketimi ve sigarasız bir yaşam iyileşmeyi belirgin şekilde hızlandırır.

Abdominal Histerektominin Avantaj ve Dezavantajları

Avantajlar

- Cerraha geniş görüş alanı sağlar.

- Büyük rahim veya dev miyomlarda en güvenli yöntemlerden biridir.

- Kanser şüphesi olan durumlarda ayrıntılı değerlendirme imkânı sağlar.

- Yaygın yapışıklıklarda daha kontrollü çalışma olanağı sunar.

Dezavantajlar

- Daha büyük kesi nedeniyle ağrı ve yara izinin daha belirgin olması mümkündür.

- İyileşme süresi kapalı cerrahiye göre daha uzundur.

- Enfeksiyon, kanama ve pıhtı oluşumu gibi komplikasyon riskleri daha yüksektir.

- Karın içi yapışıklık gelişme olasılığı artar.

Olası Riskler ve Komplikasyonlar

Abdominal histerektomi, deneyimli ellerde güvenli olsa da bazı riskler barındırır:

- Kanama

- Yara enfeksiyonu

- Karın içi enfeksiyon

- İdrar yolu enfeksiyonu

- Pıhtı oluşumu (DVT, emboli)

- Mesane, bağırsak veya üreter yaralanması

- Anestezi komplikasyonları

- Uzun vadede yapışıklık oluşumu

Bu riskler kişisel sağlık durumuna, yaşa, kiloya, sigara kullanımına ve önceki ameliyatlara göre değişir.

Histerektomi Sonrası Yaşam: Bedensel ve Duygusal Adaptasyon

Hormonal durum

- Yumurtalıklar alınmazsa: Menopoz hemen başlamaz, hormonlar çalışmaya devam eder.

- Yumurtalıklar alınırsa: Kişi yaştan bağımsız olarak cerrahi menopoza girer.

Cinsel yaşam

Ameliyat öncesi ağrı, kanama veya endometriozis nedeniyle ilişki sırasında rahatsızlık yaşayan birçok kişi, ameliyat sonrası daha konforlu bir cinsel yaşama kavuşabilir. İlk haftalarda çekingenlik ve hassasiyet normaldir.

Duygusal süreç

Rahmin alınması, her kişide farklı duygular uyandırabilir. Üreme organının alınmasına bağlı kayıp duygusu, beden algısında değişim ya da endişe tamamen doğal tepkilerdir. Çoğu kişi zamanla yeni bedenine uyum sağlar; gerekiyorsa psikolojik destek süreci kolaylaştırabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Bu ameliyatın alternatifleri var mı?

Evet. Histerektomi düşünülmeden önce ilaç tedavileri, hormon tedavileri, rahim koruyucu cerrahiler (miyomektomi gibi) veya kapalı yöntemler (laparoskopik ya da vajinal histerektomi) değerlendirilir. Ancak rahmin çok büyük olması, yaygın miyomlar, kanser şüphesi ya da şiddetli yapışıklıkların varlığı gibi durumlar açık cerrahiyi daha güvenli hâle getirebilir.

2. Ameliyat sırasında neler alınır — sadece rahim mi yoksa yumurtalıklar da çıkarılır mı?

Bu tamamen hastalığın durumuna göre belirlenir. Çoğu zaman rahim ve rahim ağzı ile tüpler birlikte çıkarılır. Bazı durumlarda yumurtalıklar da çıkarılabilir. Yumurtalıkların korunması ya da alınması, kişinin yaşı, menopoz durumu, aile öyküsü ve ameliyat sırasında gözlenen bulgulara göre kararlaştırılır.

3. Ameliyat hangi bölgeden yapılır?

Genellikle karın alt kısmından yatay (bikini hattı) kesi yapılır. Rahmin çok büyük olduğu veya yapışıklıkların yoğun olduğu durumlarda dikey kesi tercih edilebilir. Kesinin şekli ve uzunluğu tamamen tıbbi gerekliliklere göre belirlenir.

4. Ameliyat sonrası iyileşme süreci ne kadar sürer?

Tam iyileşme süresi yaklaşık 6–8 hafta olarak kabul edilir. İlk birkaç gün hastanede kalınır, sonrasında evde kontrollü bir dinlenme süreci başlar. İlk 2 hafta hafif yürüyüşler, basit günlük aktiviteler yapılabilir; ağır kaldırma ve tempolu sporlar daha geç dönemde önerilir.

5. Ameliyat sonrası adet görmeye devam eder miyim?

Hayır. Rahim çıkarıldığında adet kanaması tamamen sona erer. Yumurtalıklar yerinde kalsa bile adet görülmez; ancak hormon üretimi bir süre devam ettiği için menopoz hemen başlamayabilir.

6. Yumurtalıklar korunursa yine de menopoz etkisi yaşanabilir mi?

Evet, bazı kişilerde yumurtalık kanlanması ameliyat sonrası bir miktar etkilenebilir. Bu durum menopoz belirtilerinin bir süre sonra ortaya çıkmasına yol açabilir. Ancak yumurtalıklar yerinde bırakılmışsa menopoz genellikle doğal zamanında gerçekleşir.

7. Ameliyat sonrası cinsel yaşamım nasıl etkilenir?

Cerrahi öncesinde ağır kanama, ağrı veya baskı hissi yaşayan birçok kadın, ameliyat sonrası bu şikâyetlerin geçmesiyle daha konforlu bir cinsel hayata sahip olabilmektedir. İlk 6 hafta cinsel ilişki önerilmez. Sonrasında, iyileşme tamamlandığında ve doktorunuz onay verdiğinde cinsel yaşama dönmek mümkündür. Vajinal kuruluk, hassasiyet veya isteksizlik yaşanırsa destekleyici tedavilerle bu sorunlar çözülebilir.

8. Ameliyat sonrası ağrı, akıntı ya da kanama normal midir?

İlk birkaç hafta boyunca hafif vajinal kanama veya akıntı görülebilir. Karın bölgesinde ağrı ve gerginlik hissi de normaldir. Ancak kötü kokulu akıntı, yüksek ateş, yoğun kanama, şiddetli karın ağrısı gibi belirtiler varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

9. Ne zaman işe dönebilirim?

Bu, yaptığınız işin fiziksel yüküne bağlıdır. Masa başı ve hafif işler yapanlar çoğunlukla 4–6 hafta içinde işe dönebilmektedir. Fiziksel güç gerektiren işlerde bu süre 6–8 haftaya kadar uzayabilir.

10. Spor yapmaya ne zaman başlayabilirim?

İlk haftalarda yalnızca hafif yürüyüşlere izin verilir. Karın içi basıncını artıran hareketler, ağırlık kaldırma ve yoğun egzersizler için genellikle en az 6 hafta beklemek gerekir. Spor rutininizi yeniden oluştururken doktor onayı alınmalıdır.

11. Ameliyat sonrası psikolojik olarak neler hissedebilirim?

Histerektomi, bazı kişiler için duygusal açıdan da önemli bir süreçtir. Bazı kadınlarda üreme organının alınmasına bağlı kayıp hissi, duygusal dalgalanmalar veya vücut algısında değişiklik olabilir. Bu hisler normaldir; zamanla azalır. Gerekirse profesyonel psikolojik destek bu dönemi kolaylaştırabilir.

12. Bu ameliyat doğurganlığımı nasıl etkiler?

Rahim çıkarıldığı için ameliyat sonrasında gebelik mümkün değildir. Eğer doğurganlık sizin için önemli bir konuysa, histerektomi kararı öncesinde yumurta dondurma, taşıyıcı annelik veya alternatif tedaviler gibi seçenekler hekimle değerlendirilmelidir.

13. Ameliyatın riskleri nelerdir?

Her büyük cerrahide olduğu gibi abdominal histerektomi de bazı riskler barındırır. Bunlar arasında kanama, enfeksiyon, pıhtı oluşumu, komşu organlarda yaralanma, anestezi reaksiyonları ve karın içi yapışıklıklar sayılabilir. Riskler kişisel sağlık durumuna göre değişir; ameliyat öncesi bu konular doktor tarafından detaylıca anlatılır.

14. Ameliyat sonrası ne zaman araç kullanabilirim?

Genellikle 3–4 hafta sonrasında, ağrılar azaldığında ve refleksler normale döndüğünde araç kullanmak mümkündür. Ancak karın içi basıncı artıran ani manevralar için dikkatli olunmalı ve mutlaka doktor onayı alınmalıdır.

15. Ameliyat sonrası kontrol randevularım ne zaman olur?

İlk kontrol genellikle ameliyattan 1–2 hafta sonra yapılır. Sonrasında 6. hafta kontrolü gerçekleştirilir. Yaranın durumuna, yaşanan şikâyetlere ve iyileşme hızına göre kontrol aralıkları kişiye özel planlanabilir.

Sonuç

Abdominal (açık) histerektomi, doğru endikasyonla ve deneyimli bir ekip tarafından planlandığında, hem yaşam kalitesini artıran hem de uzun süredir devam eden kanama, ağrı ve bası şikâyetlerini gidermeye yardımcı olan güvenli bir cerrahi seçenektir. Ameliyat öncesi hazırlık, ayrıntılı değerlendirme, cerrah seçimi ve ameliyat sonrası iyileşme sürecine özen gösterildiğinde, kişi hem fiziksel hem de duygusal olarak daha konforlu bir döneme geçebilir; günlük yaşamına daha güvenle dönebilir.

Ankara’da abdominal histerektomi ve diğer rahim cerrahilerinde deneyimli hekimler Prof. Dr. Şadıman Kıykaç Altınbaş ve Prof. Dr. Ömer Lütfi Tapısız cerrahi planlama ve bütüncül bir takip süreci sunmaktadır. Bilgi ve randevu için iletişim sayfamızdan ya da doğrudan online randevu formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.